Bài viết trong danh mục »Báo chí viết về nhà hát «

NHÀ HÁT CẢI LƯƠNG HÀ NỘI: TỰ KHẲNG ĐỊNH HƯỚNG ĐI

Biểu diễn nghệ thuật cho du khách là một trong những định hướng của rất nhiều đơn vị nghệ thuật. Chính vì thế, hầu như tất cả các Nhà hát đóng trên địa bàn Hà Nội đều đã có những chương trình nhằm hướng tới khai thác phân khúc khán giả khá đặc biệt này. Tuy nhiên, ngoại trừ thành công ngoạn mục của múa rối thì hoạt động sân khấu cho du khách ngay tại Thủ đô còn khá èo uột, mặc cho những cố gắng của người làm nghề. Trong gần 4 năm qua, Nhà hát Cải lương Hà Nội đã duy trì thành công chương trình nghệ thuật tổng hợp Golden Bell khi ký kết hợp đồng với Công ty du lịch Tầm nhìn Việt. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với NSUT Trần Quang Hùng, Giám đốc Nhà hát

Thưa ông, xuất phát từ ý tưởng nào để Nhà hát hình thành chương trình này?

-  Cũng xuất phát từ thực tế hoạt động của đơn vị trên địa bản khá đắc địa: nằm ngay trong khu phố cổ Hà Nội, có chợ đêm cuối tuần, có tuyến phố đi bộ thí điểm. Vì vậy, khách khi đến khu vực này, thấy hoạt động của Nhà hát thì có vào xem. Nhưng đa phần đã mau chóng đi ra sau ít phút vì dù cảm nhận thấy hay nhưng họ hoàn toàn không hiểu những gì đang diễn ra trên sàn diễn. Trong Ban giám đốc vì vậy đã tìm cách để giúp du khách đến gần hơn với mình. Quan trọng nhất là phải làm sao để dù bất đồng ngôn ngữ nhưng họ hiểu nhân vật đang làm gì, đang nói gì… Ban đầu thì chúng tôi thí điểm dịch các vở diễn của Nhà hát sang tiếng Anh. Cách làm này không mới vì các nhà hát khác cũng đã từng làm bằng nhiều cách như cho chạy chữ, dịch ý… nhưng đều đòi hỏi những kỹ thuật, những trình độ tương đối chuyên nghiệp mà nhà hát không có điều kiện. Chúng tôi cố gắng bằng cách khác: trang bị tai nghe, khách có nhu cầu thì dùng tai nghe được treo tại chỗ, người dịch trực tiếp qua hệ thống tiếng Anh. Với cách làm này thì hiệu quả đối với cảm nhận của khách quốc tế được nâng lên rõ ràng… Và sau đó, với mong muốn đem đến những nét văn hóa đặc biệt từng vùng miền trên cả nước, chúng tôi đã dàn dựng chương trình tổng hợp ca- múa- nhạc- kịch cho du khách với việc dịch sang tiếng Anh như trên, số lượng khách đến với chương trình, ủng hộ và tham gia đã tốt hơn.

Có biện pháp nào để lấy ý kiến khán giả, đo đếm thử công việc mình làm hiệu quả ra sao?

-  Giai đoạn đầu, chúng tôi tiến hành phỏng vấn trực tiếp sau mỗi đêm diễn, rồi chuẩn bị phiếu thăm dò với những câu hỏi mà khách chỉ cần tick vào để cho ý kiến. Tận dụng mạng xã hội, chúng tôi lấy ý kiến nhận xét trên các trang cá nhân của khách…. Họ đánh giá cao. Hầu hết du khách đều nhận định: đi du lịch thời gian rất quý, nên chỉ với thời lượng 60’ họ biết được một số nét văn hóa của người Việt họ rất thích. Có những tham tán văn hóa các nước như Nhật, Hàn Quốc đã tới xem đến vài lần…

Thuận lợi và khó khăn của sân khấu Cải lương trong việc giới thiệu với du khách?

-  Việc giới thiệu văn hóa Việt, trong đó có nghệ thuật truyền thống thì nghệ thuật sân khấu truyền thống dường như có lợi thế hơn các hình thức nghệ thuật hiện đại. Sân khấu kịch hát truyền thống là di sản văn hóa dân tộc rất cần được bảo tồn, đặc biệt cải lương với Đàn ca tài tử đã được UNSCO công nhận là di sản phi vật thể, đại diện cho nhân loại, mà chúng ta chưa có hành động bảo tồn, đầu tư. Vì vậy, cần có những cách làm khác nhau để khẳng định vị trí xứng đáng của sân khấu cải lương.

Sân khấu Chèo, Tuồng vẫn đang có những cố gắng trong việc giới thiệu nét đẹp, độc đáo của loại hình đến công chúng nhưng dường như đều gặp khó khăn, chưa có hiệu quả cao. Việc Nhà hát duy trì được chương trình này sau thời gian khá dài quả là thành tích đáng kể.

-  Dù vẫn duy trì nhưng rõ ràng, để tính đến hiệu quả thì còn chưa cao. Khi kết hợp với Công ty du lịch, chúng tôi đã có “đầu ra” để sáng đèn định kỳ. Tuy nhiên, vẫn chỉ đủ bù chi phí… Nhìn rộng ra thì thấy, để hoạt động này có hiệu quả thực sự thì còn nhiều việc phải làm, với sự kết hợp của nhiều bộ ngành. Với đơn vị chúng tôi, chỉ là trong giai đoạn này, chúng tôi nhận thức rõ, các đơn vị cần phải phát huy tính tự lực, năng động để có thể tự khẳng định giá trị của mình… Còn hướng đi lâu dài thì cần có đầu tư lớn, cần sự định hướng chiến lược. Nếu không, chúng tôi sẽ chỉ có thể duy trì mà không phát triển tốt được theo chiều hướng tích cực

Vâng, xin được cảm ơn ông về cuộc trao đổi thẳng thắn này.

Ngọc Bảo (thực hiện)

Biểu diễn nghệ thuật thuyết minh tiếng Anh: Khéo chiều ý khán giả

(HNM) – Một chương trình đã đứng vững và sống khỏe suốt 3 năm qua là “Biểu diễn nghệ thuật cho du khách có thuyết minh bằng tiếng Anh” tại rạp Chuông Vàng vẫn được Nhà hát Cải lương Hà Nội quyết định đổi mới để cho ra mắt một diện mạo khác, bắt đầu phục vụ khán giả từ giữa tháng 3.

Cách đây 3 năm Nhà hát Cải lương Hà Nội đã tạo bước đột phá trong việc đưa nghệ thuật truyền thống đến khán giả nước ngoài khi ra mắt chương trình này. Nhà hát đã có đầu tư không nhỏ về kỹ thuật khi trang bị ba hàng ghế treo tai nghe cá nhân để nghe được thuyết minh tiếng Anh, hai màn hình LED ở hai bên sân khấu, phòng thu phát tương thích… rồi đầu tư về nhân lực, trong đó người dịch, thuyết minh giỏi tiếng Anh, có hiểu biết sâu về sân khấu, nghệ thuật. Vậy nhưng, ngay khi đó, trả lời báo giới, NSƯT Trần Quang Hùng, Giám đốc Nhà hát cũng khẳng định: “Chỉ cố làm việc cần phải làm, chứ thành hay bại thì không thể biết được!”. Nay, lượng khách đã khá đều, đặt lịch kín từng tháng, từng quý nhưng những người nghệ sĩ giàu suy tư nghề nghiệp vẫn quyết định đổi mới bởi có khá nhiều đóng góp hay của công chúng, đồng nghiệp và nhất là du khách nước ngoài.

Sự đổi mới này trước hết ở kết cấu chương trình đã rõ ràng, rành mạch hơn, không bị bó buộc bởi diễn cải lương mà là hầu hết những hình thức biểu diễn nghệ thuật dân gian độc đáo của các vùng miền với tên gọi “Giới thiệu văn hóa các vùng miền Việt Nam”. Ở mỗi tiết mục đều chỉ cụ thể trên hình bản đồ Việt Nam vị trí của địa phương – nơi xuất xứ của hình thức diễn xướng, biểu diễn tiết mục, hay tiết mục biểu diễn quan trọng, cơ bản, đặc trưng của địa phương nơi đó. Và dứt khoát với tiêu chí biểu diễn các hình thức nghệ thuật của Việt Nam, nên ngoài 6 tiết mục cũ, nhà hát mạnh dạn khai thác thêm các tiết mục khác như múa “Cồng chiêng Tây Nguyên”, “Múa sạp” của đồng bào Thái…, hay thay đổi tiết mục bài tân cổ giao duyên “Tình yêu trên dòng sông Quan họ” bằng cả màn múa – hát Quan họ da diết, ngọt ngào. Toàn bộ tiết tấu chương trình được đẩy nhanh, thay đổi tiết mục liên tục để giữ được thời lượng cần thiết. Từng tiết mục cũng được đầu tư kỹ lưỡng hơn từ dàn dựng cho diễn viên đến phông cảnh trên sàn diễn. Ở lần đổi mới này còn có sự xuất hiện một cô gái thuyết minh tiếng Anh xinh đẹp, phát âm khá chuẩn, uyển chuyển để hướng sự chú ý của khán giả vào những điểm cần tập trung ở từng tiết mục. Tuy nhiên, không quá lệ thuộc vào sự thuyết minh này, đạo diễn cũng tận dụng ngôn ngữ hình thể, ngôn ngữ của âm nhạc… cho các tiết mục của mình. Du khách cũng rất thích thú khi được mời lên sân khấu chụp ảnh, tham gia màn múa sạp tưng bừng, rộn rã để kết thúc đêm diễn.

Thưởng thức đêm diễn, sự nhẹ nhàng, thư thái khiến người xem yêu mến thêm những diễn viên, nghệ sĩ của nhà hát. Có những diễn viên giỏi nghề, chuyên đóng vai chính nay cũng khiêm nhường múa phụ họa, thậm chí cầm sào tre để gõ nhịp cho màn múa sạp. Dù vẫn còn đôi ba chỗ cần đến sự dàn dựng công phu và tập luyện kỹ lưỡng hơn nhưng đây thực sự là chương trình khiến những khán giả khó tính cũng sẵn lòng vỗ tay tán thưởng. Rõ ràng, biết lắng nghe, đổi mới liên tục với những sáng tạo, cập nhật xu thế thời đại chính là yếu tố duy trì bền lâu lượng khách cho Nhà hát.

Bảo Anh

“Khi hoa nở trái mùa” Dự án phối hợp điện ảnh ra mắt khán giả thủ đô!

(sankhau.com.vn)

19/09/2013 4:58:09 CH

Tối 18/9, tại Rạp Hồng Hà (Hà Nội), Nhà hát Cải lương Hà Nội đã ra mắt vở cải lương đương đại “Khi hoa nở trái mùa” được lồng ghép ngôn ngữ điện ảnh. Đây là tác phẩm thứ 2 trong dự án đưa ngôn ngữ điện ảnh vào tác phẩm sân khấu của Nhà hát Cải lương Hà Nội.

Việc đưa tiếng động, âm thanh của nghệ thuật điện ảnh phục vụ cho sinh hoạt, hành động của diễn viên trong tác phẩm sân khấu đương đại “Khi hoa nở trái mùa” có mục đích như cầu nối làm liền mạch tác phẩm, sân khấu không còn bị gián đoạn giữa các màn. Với cách làm như vậy, không gian của sự việc rõ ràng được mở rộng, làm tăng tính hiệu quả tổng thể.

 

Một cảnh trong vở “Khi hoa nở trái mùa”

Hướng đi mới này của Nhà hát Cải lương Hà Nội hiện đang nhận được nhiều luồng phản ứng trái chiều từ phía khán giả và giới chuyên môn. “Sân khấu và điện ảnh (nhất là loại hình nghệ thuật Cải lương) có nên song hành trong cùng một tác phẩm nghệ thuật?” lại một lần nữa được đặt ra với “Khi hoa nở trái mùa”.

 

Vở cải lương “Khi hoa nở trái mùa” xoay quanh câu chuyện của một hoạ sĩ yêu đắm say người thiếu nữ nhưng cô lại lựa chọn người bạn khác. Quá cay đắng, anh ta đã nguỵ tạo chứng cứ cùng bức thư giả để làm quà tặng hôn lễ. Đúng đêm tân hôn, gói quà được mở ra. Chú rể là người quá coi trọng sự hoàn hảo, không thể chấp nhận tình huống có thể bị cô dâu lừa dối nên hôn nhân tan vỡ. Cô gái với mầm sống trong bụng mình đã không thể chịu đựng nổi tình trạng oan trái, gieo mình tự vẫn. Nhưng cô đã được anh hoạ sĩ cứu sống và chấp nhận cô cùng đứa con trong bụng mà anh yêu quí như con đẻ.

 

Hai mươi năm sau… rất nhiều đổi thay đã đến với gia đình nhỏ của họ khi người bố hoàn toàn biến thành người khác và mắc trọng bệnh. Cô con gái nhỏ bị bệnh tim cần phải được phẫu thuật thay tim. Ông bố, trước cái chết cận kề, sự thật và những mối quan hệ rắc rối của 20 mươi năm trước đã bộc lộ mong đến sự thông cảm, thấu hiểu và xin được tha thứ.

 

Trước “Khi hoa nở trái mùa”, Nhà hát Cải lương Hà Nội từng cho ra mắt khán giả vở “Yêu là thoát tội” cũng theo hình thức lồng ghép giữa nghệ thuật sân khấu và nghệ thuật điện ảnh(?)

 

Một số thông tin về vở cải lương “Khi hoa nở trái mùa”:

 

Tác giả: Chu Thơm

Chuyển thể cải lương: Thạc sĩ, NSƯT Triệu Trung Kiên

Cố vấn văn học: PGS, TS Phạm Quang Long

Cố vấn nghệ thuật: NSƯT Trần Quốc Chiêm

Đạo diễn: NSƯT Trần Quang Hùng

Trợ lí đạo diễn: NSƯT Thanh Hương

Thư ký đạo diễn: Thu Hà

Âm nhạc: Đào Trung

Thiết kế mỹ thuật: NSƯT Tất Ngọc

Biên đạo múa: Hoàng Thùy Linh

Hướng dẫn ca hát: Mỹ Vân

Âm thanh: Ngọc Tiến

Ánh sáng: Anh Thao, Hồng Hải, Bá Bảo

Chủ nhiệm công trình: Tô Hồng

Chỉ đạo nghệ thuật: Giám đốc Nhà hát – NSƯT Trần Quang Hùng

Chỉ huy đêm diễn: Lại Xuân Tiến

 

Bảng phân vai:

 

Hoài: NSƯT Thanh Hương – Hồng Nhung

Phong: Quang Tuấn

Thiết: Hoàng Viện

Hoài Thu: Thu Hường – Diệu Linh

Cam Ly: Thy Nhung – Phương Hà

Lộc: Xuân Đại– Đôn Hồ

Bà mẹ: Kim Dung – Ngọc Dung

Giáo sư: Hoàng Dân

Người mẫu: Thuỳ Trang, Thanh Hà, Vân Anh,

Bác sĩ, y tá: Đức Long, Công hợp, …

 

Cùng tập thể nam, nữ nghệ sĩ, nhạc công, kỹ thuật viên tham gia biểu diễn.

 

Hội NSSK VN

 

Khi hoa nở trái mùa: Thông điệp về sự thức tỉnh!

(suckhoedoisong.vn)

Thứ Ba, 06/12/2011 08:24

Lâu lắm mới thấy một vở diễn có tìm tòi và xây dựng được một kết cấu chặt khá hấp dẫn, có tính thuyết phục như Khi hoa nở trái mùa của Nhà hát Cải lương Hà Nội. Vở diễn dung dị nhưng sâu lắng với một thông điệp về sự thức tỉnh của con người dù có lúc lầm lỗi.

Tác giả Chu Thơm tỏ ra có nghề nhưng không “thợ” với cách xây dựng nhân vật. Chú rể Phong trong ngày cưới phát hiện trong đống quà mừng “chiếc khăn trinh tiết” của ai đó gửi và cơn ghen, sự hồ đồ ích kỷ khiến anh ra đi bỏ mặc cô dâu Hoài với đứa con trong bụng. Hoài bị oan và không thể thanh minh đã tìm đến cái chết. Tại bờ sông, Hoài gặp người bạn cũ là nghệ sĩ nhiếp ảnh cứu và rồi họ lấy nhau.

Cái bi kịch khởi đầu ấy đeo đẳng suốt 20 năm dù Thiết yêu con riêng của vợ như con đẻ. Lòng biết ơn không làm nên tình yêu và Thiết chán chường sa vào rượu chè cùng những cuộc tình bất tận. Hoài muốn ly hôn nhưng Thiết không đồng ý. Phong sau 20 năm tìm về muốn nhận lại con nhưng Hoài cũng chẳng thuận

Cảnh trong vở “Khi hoa nở trái mùa”

Thế rồi toàn bộ tuyến kịch và nhận thức của các nhân vật bỗng đảo ngược khi Thiết bị trọng bệnh. Biết mình sắp chết, Thiết đồng ý ly hôn nhưng Hoài lại đau đớn phản đối là một nét nhân bản khi viết về phụ nữ. Nguyện vọng của Thiết trước khi chết muốn được ghép trái tim mình cho con nuôi đang bị bệnh tim bẩm sinh và muốn nói lên sự thật nhưng Phong lại muốn giữ kín vì người nuôi dưỡng, yêu thương con mình mới thực sự là cha. Với cách tổ chức xung đột để thay đổi nhận thức nhân vật theo kiểu đảo chiều của tác giả làm vở diễn có chiều sâu, mang được tính nhân văn sâu sắc.

Đạo diễn, NSƯT Trần Quang Hùng sau một loạt vở dàn dựng thành công gần đây như một hiện tượng sân khấu lại một lần nữa thành công trong cách thể hiện kịch bản bằng ngôn ngữ đạo diễn rất riêng, có phong cách ở Khi hoa nở trái mùa. Không sa vào trò, miếng để câu khách dễ dãi, anh tìm sự hấp dẫn của vở diễn qua việc khai thác chiều sâu nội tâm nhân vật, đi đến tận cùng những góc khuất của tâm hồn nhân vật. Lớp kịch “trả ảnh người tình cũ” gọn mà sinh động thể hiện sự bất cần, thậm chí ích kỷ của nhân vật nhưng trong con người ích kỷ ấy có tình yêu thương con nuôi thật sự, yêu đến nồng nàn. Những chi tiết kịch được đạo diễn chăm chút, chuẩn bị khiến hành động kịch phát triển tự nhiên, tính cách nhân vật và phẩm chất bên trong được bộc lộ một cách logic, làm nên tính thuyết phục. Cảnh  kịch “trong bệnh viện” là cảnh kịch xúc động nhất mang được thông điệp toàn vở diễn nhưng không gò ép và áp đặt. Xúc động còn bởi cảm xúc khán giả được đạo diễn chuẩn bị suốt tuyến hành động để đến cao trào bùng nổ thành nhận thức về sự cảm thông và tha thứ trong cuộc sống này.

Thành công của vở diễn không thể không nói đến tác giả chuyển thể Triệu Trung Kiên với những lời ca mượt mà, đậm chất dân gian trong một vở kịch hát đích thực chứ không phải “kịch nói pha ca” như vẫn thường gặp.

Giữa lúc sân khấu ngập tràn hề kịch hoặc những vở diễn vô thưởng vô phạt khiến khán giả quay lưng thì sự xuất hiện của Khi hoa nở trái mùa là một tín hiệu đáng mừng bởi sự nghiêm túc trong kịch bản và dàn dựng cũng như tính nhân văn trong nội dung vở diễn.

Khi hoa nở trái mùa là vở diễn đáng xem và suy ngẫm. Tập thể sáng tạo của Nhà hát Cải lương Hà Nội đã lao động nghiêm túc, để lại được dấu ấn trong lòng khán giả sau đêm diễn với những dấu hỏi cõng nặng suy tư trong đầu khi tấm màn nhung khép lại…

Lưu Thủy

Đưa điện ảnh vào vở cải lương “Khi hoa nở trái mùa”!

(hanoimoi.vn)

Thứ hai, 16/09/2013 15:34

Sau thời gian thử nghiệm việc đưa ngôn ngữ điện ảnh vào sân khấu cải lương, Nhà hát cải lương Hà Nội đã hoàn tất vở diễn mới “Khi hoa nở trái mùa”, dự định ra mắt vào tối 18-9.

Cảnh trong vở “Khi hoa nở trái mùa”

Việc thử nghiệm dự án mới đưa ngôn ngữ điện ảnh vào sân khấu cải lương bằng sự hỗ trợ của kỹ thuật Điện ảnh (Hình ảnh ngoại cảnh, nội cảnh và các âm thanh của tình huống) được Nhà hát Cải lương Hà Nội thực hiện từ lâu với mục đích mang đến hơi thở mới cho sân khấu cải lương đương đại.

Những yếu tố điện ảnh được đưa lên sân khấu để làm tăng tính hiệu quả tổng thể của vở diễn, mở rộng không gian của sự việc, “chạy cảnh” từ màn trước sang màn sau của quá trình diễn tiến vở diễn. Cách làm này của Cải lương Hà Nội đang nhận được nhiều phản hồi tích cực từ giới chuyên môn và khán giả yêu thích cải lương.

Vở diễn sân khấu “Khi hoa nở trái mùa” là một trong những sản phẩm thử nghiệm do NSƯT Trần Quang Hùng đạo diễn, NSƯT Triệu Trung Kiên chuyển thể cải lương.

Vở diễn là câu chuyện về một hoạ sĩ yêu đắm say người thiếu nữ nhưng cô lại lựa chọn người bạn khác. Quá cay đắng, anh ta đã nguỵ tạo chứng cứ cùng bức thư giả để làm quà tặng hôn lễ. Đúng đêm tân hôn, gói quà được mở ra. Chú rể là người quá trọng sự hoàn hảo, không thể chấp nhận tình huống có thể bị cô dâu lừa dối nên hôn nhân tan vỡ. Cô gái với mầm sống trong bụng mình đã không thể chịu đựng nổi tình trạng oan trái, gieo mình tự vẫn. Nhưng cô đã được anh hoạ sĩ cứu sống và chấp nhận cô cùng đứa con trong bụng mà anh yêu quí như con đẻ.

Hai mươi năm sau… rất nhiều đổi thay đã đến với gia đình nhỏ của họ khi người bố hoàn toàn biến thành người khác và mắc trọng bệnh. Cô con gái nhỏ lại có trái tim yếu đuối cần được thay. Trước cái chết cận kề, sự thật đã được bộc lộ để cần đến sự cảm thông, thấu hiểu và tha thứ…

Vở diễn với sự tham gia diễn xuất của dàn diễn viên có kinh nghiệm: NSƯT Thanh Hương – Hồng Nhung, Quang Tuấn, Hoàng Viện, Thu Liệu, Anh Thúy, Lưu Đạt, Quang Hưng, Thu Hường, Diệu Linh…

Vở diễn sẽ ra mắt vào 20h tối 18-9 tại rạp Hồng Hà, Hà Nội.

Hoàng Lân
Theo HNM

Giám đốc Nhà hát cải lương Hà Nội Trần Quang Hùng: Phải tìm cách khiến khán giả rút tiền mua vé!

VOV số 63 đăng bài: Giám đốc Nhà hát cải lương Hà Nội Trần Quang Hùng:  Phải tìm cách khiến khán giả rút tiền mua vé! – Trang 18-19)

Gần một tháng nay, khán giả sân khấu cải lương hào hứng với “Yêu là thoát tội” – một vở cải lương có sự tích hợp với nghệ thuật điện ảnh. Sự sáng tạo ấy đã tạo sức sống, diện mạo mới cho nghệ thuật sân khấu cải lương. VOV có cuộc trò chuyện với đạo diễn Trần Quang Hùng – Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội.

NSUT Trần Quang Hùng – Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội

Bắt nguồn từ đâu Nhà hát Cải lương Hà Nội nảy sinh ý tưởng đưa nghệ thuật điện ảnh vào nghệ thuật sân khấu cải lương, thưa ông?

Các ngành nghệ thuật hiện đang rơi vào tình trạng rất khó khăn. Xã hội phát triển, các công nghệ giải trí hiện đại ra đời, trình độ thưởng thức nghệ thuật của khán giả đã ở một cấp độ cao hơn. Để đáp ứng được nhu cầu của công chúng, buộc sân khấu phải có sự đổi mới.

Và sự đổi mới này đã có hiệu quả?

Đúng là chúng tôi đã nhận thấy ngay tác dụng của nó. Cho đến nay, vở diễn “Yêu là thoát tội” được diễn tới 5 buổi rồi và đêm diễn nào cũng kéo được đông đảo khán giả tới rạp. Điều đó cho thấy, không hẳn khán giả không mặn mà với kịch hát truyền thống. Vấn đề ở chỗ những người làm nghệ thuật làm gì để thu hút công chúng, để giữ họ ở lại với đêm diễn, để họ phải rút tiền ra mua vé.

Sau 5 đêm diễn, khán giả đón nhận thử nghiệm mới ra sao?

Chúng tôi đã nhận được rất nhiều ý kiến đánh giá và góp ý của báo giới về vở diễn này. Bên cạnh đó, mỗi đêm diễn, chúng tôi phát phiếu thăm dò khán giả. Kết quả, có đến 95 – 97% khán giả rất thích thú. Không còn hiện tượng khán giả đi lại trong rạp. Đặc biệt, không có khán giả nào bỏ về. Đó là hiện tượng lạ chưa từng có trước đây. Khán giả cho rằng sự sáng tạo này là vì họ, khán giả thấy mình được quan tâm, được tôn trọng. Hơn nữa, khi đưa thử nghiệm này vào, vở diễn đã tăng thêm 25 phút so với vở cũ nhưng không có khán giả nào nói là vở diễn quá dài.

Ngoài số khán giả ủng hộ, hưởng ứng, rất có thể sẽ có một lượng khán giả không đồng tình với sự hiện diện của loại hình nghệ thuật hiện đại trong một vở diễn mang tính truyền thống. Anh nghĩ sao về điều này?

Đương nhiên, đâu đó vẫn có những ý kiến còn băn khoăn về sự thử nghiệm này. Chẳng hạn như có ý kiến cho rằng, thiết kế mỹ thuật chưa thực sự gắn liền với nội dung vở diễn. Có một sự băn khoăn nữa cho rằng đưa nghệ thuật điện ảnh vào sân khấu không phù hợp vì sân khấu là con người thật, còn điện ảnh lại là con người của cái bóng. Tôi cho rằng băn khoăn này là không đúng. Cải lương được hình thành và hội tụ bởi các nền nghệ thuật khác, nó phải luôn luôn “động” và phải tự làm mới mình để đáp ứng sự mong đợi của người xem và theo kịp thời đại.

Nhưng chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng, cách dựng vở theo truyền thống vẫn có vẻ đẹp của sự cách điệu, ước lệ và nó có sự hấp dẫn riêng?

Sự kết hợp này không làm mất đi những vẻ đẹp cách điệu của sân khấu, của vở diễn, bởi “Yêu là thoát tội” dựng năm 2011 như thế nào, chúng tôi vẫn giữ nguyên. Mặt khác, ở nghệ thuật cải lương, sự cách điệu, ước lệ, tả ý chỉ ở mức độ chứ không nhiều như nghệ thuật chèo, tuồng. Vở diễn đã được công chiếu tới 5 lần, và có những khán giả đi xem hết ngần ấy buổi biểu diễn. Điều này chứng tỏ sự hấp dẫn của vở diễn. Với Hội đồng nghệ thuật thành phố, Ban Giám đốc sở từng duyệt vở diễn này vào năm 2011, khi ấy đã có những đánh giá rất tốt về mặt nghệ thuật, dàn dựng của tác phẩm, nhưng khi xem lại vở diễn lần này đều có đánh giá chung là tác phẩm hay hơn tác phẩm duyệt năm 2011 về mọi mặt. Điều quan trọng là trong thử nghiệm mới này, nghệ thuật cải lương của chúng tôi vẫn chiếm đến 95%. Còn tỷ lệ của điện ảnh chỉ là 5%. Ở đây chúng tôi xác định không đi sâu vào điện ảnh.

Đây là sự thử nghiệm đầu tiên của sự tích hợp giữa nghệ thuật điện ảnh và sân khấu cải lương. Vậy quá trình thực hiện hẳn sẽ gặp nhiều khó khăn?

Về tài chính, dù khó khăn nhưng chúng tôi xác định không đi xin tiền bằng một tờ trình. Bằng chính nội lực của nhà hát, chúng tôi quyết tâm làm để thuyết phục các nhà quản lý bằng một kết quả cụ thể. Mặt khác, trong dự án thử nghiệm này, những vấn đề liên quan đến chuyên môn của nghệ thuật điện ảnh, kỹ thuật điện ảnh, chúng tôi phải nhờ đến chuyên gia và những người có chuyên môn trong lĩnh vực này. Đồng thời, chúng tôi phải chỉ đạo diễn viên diễn xuất, cách phát âm, cách biểu cảm, cách tạo hình sao cho phù hợp với sự kết hợp giữa hai nghệ thuật, đương nhiên vẫn phải mang đặc trưng của sân khấu chứ không thể biến nhân vật sân khấu thành nhân vật của phim ảnh.

Sự thành công của thử nghiệm có đồng nghĩa sau này Nhà hát sẽ không đơn thuần dựng vở theo lối truyền thống nữa?

Chúng tôi chỉ thực hiện thử nghiệm này trong phạm vi Nhà hát Cải lương Hà Nội, còn mức độ ảnh hưởng, lan tỏa của nó như thế nào còn tùy thuộc vào sự cảm nhận, quan điểm của từng đơn vị nghệ thuật. Chúng tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm này, không chỉ với những vở lịch sử và dã sử mà ở cả những tác phẩm đương đại. Hiện chúng tôi đang triển khai vở “Khi hoa nở trái mùa”. Khán giả đã đón nhận thử nghiệm này trong vở cổ, và chúng tôi muốn biết khán giả có đón nhận sự thử nghiệm này trong một tác phẩm đương đại không.

Trong vở diễn “Yêu là thoát tội”, có ý kiến cho rằng, ngoại hình của diễn viên đóng vai Thị Lan không tương xứng với nhân vật. Phải chăng Nhà hát đang thiếu dàn diễn viên kế cận?

Đối với sân khấu, nhất là đối với đơn vị nghệ thuật công lập thì chỉ có thể xoay quanh ngần ấy diễn viên. Hơn nữa, đối với sân khấu cải lương, ngoài ngoại hình ra còn liên quan đến khả năng ca hát. Vì vậy, không thể chọn một diễn viên chỉ có ngoại hình đẹp. Mặt khác, vở diễn này chúng tôi có chiếu rọi vào đấy quan điểm của người ngày hôm nay nhìn vào lịch sử, chứ không hẳn là tái hiện lịch sử nên không thể so sánh giữa Thị Lan – nhân vật với diễn viên vào vai này. Đương nhiên, hằng năm chúng tôi đều tính đến chuyện phải có thế hệ kế cận, trẻ hóa đội ngũ, để có diễn viên tài sắc vẹn toàn.

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Vũ Ngọc thực hiện

Cải lương làm “mới mình” giữa thời đại @

(Báo Pháp luật Việt Nam đăng bài – Trang 36-37) PV Thuỳ Dương

Sống giữa thời đại kỹ thuật số, hầu hết tất cả các loại hình nghệ thuật dân tộc đều bị thử thách. Nhà hát Cải lương Hà Nội luôn trăn trở hướng đi mới để cải lương đi sâu vào đời sống tinh thần của khán giả. Thậm chí, ý kiến của khán giả, đặc biệt khán giả trẻ, xem họ muốn gì, cần gì, để cung ứng cho ho, được Nhà hát coi trọng. Và, dự án đưa Nghệ thuật Điện ảnh vào sân khấu Cải lương cũng như chương trình nghệ thuật thử nghiệm bằng tiếng Anh là những bước đi đầy táo bạo của Cải lương Hà Nội nhằm hút khán giả gắn bó hơn môn nghệ thuật có hơn trăm tuổi này.

Đưa điện ảnh lồng vào những đoạn đổi cảnh

Hiện nay, việc chuyển cảnh sân khấu dù đã có nhiều tiến bộ so với thời kỳ bục bệ, phông màn cồng kềnh trước đây, nhưng những phút tắt đèn giữa khi vở diễn đang hồi căng thẳng gây khá nhiều phản cảm, gián đoạn trong tiếp nhận của công chúng.

Nhiều ấn tượng, cảm xúc thật, cảm nhận cái đẹp… đang được dâng lên trong lòng khán giả bỗng chốc bị xóa nhòa vì màn hạ, đèn tắt để chuyển cảnh. Rồi việc chuyển cảnh trong bóng tối với những nhân viên hậu đài, phụ thêm là các diễn viên trong quần áo trang phục lộn xộn, với cách làm việc còn chưa khoa học ở hầu hết các đơn vị sân khấu như hiện nay…

Những điều kể trên dễ dẫn tới những rối loạn, nhầm lẫn, thậm chí gây ra những lỗi lớn về nghệ thuật, ảnh hưởng nhiều tới hiệu quả đêm diễn. Tất cả những điều đó ám ảnh suy tư nhiều ngày tháng cho người nghệ sĩ luôn trăn trở cho chất lượng của các đêm diễn.

Để khán giả không bị “chưng hửng” giữa những màn đổi cảnh, NSƯT Trần Quang Hùng – Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội đã táo bạo thực hiện dự án đưa “Nghệ thuật Điện ảnh vào sân khấu Cải lương” là dùng sự hỗ trợ của kỹ thuật Điện ảnh. Đó là các hình ảnh ngoại cảnh, nội cảnh và các âm thanh của tình huống…

Tối 10/7 vừa qua,  sau một thời gian chuẩn bị, luyện tập, Nhà hát Cải lương Hà Nội đã tổ chức biểu diễn thử nghiệm tác phẩm “Yêu là thoát tội” lần đầu tiên có sự kết hợp giữa sân khấu cải lương và ngôn ngữ điện ảnh.

Từ công tác chỉ đạo nghệ thuật, công tác đạo diễn cũng như những năm tháng dài trong vai trò của người nghệ sĩ trực tiếp sáng tạo lên hình tượng nghệ thuật, vị giám đốc Nhà hát đam mê nghề nghiệp này đã mạnh dạn tìm cách đi mới khi có ý tưởng: đưa nghệ thuật điện ảnh vào xử lý âm thanh, hình ảnh ở những phút thay cảnh.

Đèn dần tối để màn ảnh với các thủ pháp điện ảnh đưa tới cho người xem bối cảnh sân khấu mới, hình ảnh nhân vật với âm thanh rất thực… kéo người xem tập trung tối đa cho cảnh diễn tiếp theo.

Và rất nhiều cảnh diễn vì sự hạn chế của sàn diễn không thể diễn tả được sẽ được thể hiện trực tiếp trên màn hình, thông qua những kỹ xảo rất nghệ thuật của điện ảnh. Hiệu quả dễ thấy là sự liên tục không bị ngắt quãng trong tiếp nhận của khán giả, là một không khí nghệ thuật tràn đầy, không có chỗ cho những sự phân tán như việc thay cảnh trước đây thường gây ra cho người thưởng thức cũng như lấp đầy những khoảng trống trên sân khấu.

Đưa nghệ thuật điện ảnh vào sân khấu không phải là việc mới mẻ. Nhiều tác phẩm sân khấu trước đây đã đầu tư tiền của, công sức, trí tuệ cho sự gắn kết hai loại hình nghệ thuật này ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Nhưng việc thử nghiệm phương pháp áp dụng điện ảnh vào để mở rộng không gian cho sàn diễn, để thay cảnh một cách nghệ thuật và hiện đại, phải khẳng định là một cách làm mới sân khấu đáng trân trọng. Nó phù hợp với xu hướng tích hợp các loại hình nghệ thuật, đem những hình thức nghệ thuật khác vào để “làm mới” cho sân khấu kịch…Trước đây, trong sân khấu cổ đại, người biểu diễn vừa hát, múa, đóng kịch…, và cùng với thời gian, sự chuyên nghiệp hóa, nhân loại có các hình thức opera, nhạc kịch, kịch múa, sân khấu kịch… Và việc kết hợp với hình ảnh, âm thanh sống động của nghệ thuật điện ảnh vào khâu chuyển cảnh cho sân khấu là một cách làm phù hợp với xu hướng đổi mới nghệ thuật của thời đại @.

“Khai phá” đưa ngoại ngữ vào chương trình cải lương

Trước đó, năm 2012, Nhà hát cải lương Hà Nội cũng “khai phá” bước đi mới để cải lương đến gần với khách du lịch. Ông Hùng luôn đau đáu câu hỏi: : “Trong những năm gần đây văn hóa nước ngoài du nhập vào nước ta rất nhiều. Đặc biệt, hiện nay con số người nước ngoài đến sống, học tập, làm việc và du lịch ở Việt Nam ngày càng gia tăng, tại sao chúng ta không  quảng bá văn hóa của mình đến những người đang trên đất nước mình bằng nhiều cách, nhiều loại hình nghệ thuật, trong đó nghệ thuật cải lương cũng có bề dày và có sự hình thành trên dưới 100 năm rồi”. Chính suy nghĩ này mà Nhà hát cải lương Hà Nội đang định hình phong cách nghệ thuật riêng cho mình với nhiều dự án nghệ thuật. Điểm nhấn vẫn là “cuộc chiến” thử nghiệm dịch tiếng Anh một số trích đoạn, vở diễn ngắn và vở diễn tiêu biểu để đưa cải lương tiếp cận với khán giả nước ngoài, biến rạp Chuông Vàng thành một địa chỉ “vàng” trong tour du lịch Phố cổ.

Sau bao ngày nỗi lực, một chương trình nghệ thuật thử nghiệm bằng tiếng Anh đã ra đời.  Chương trình sẽ có 7 tiết mục: Màn trống Hội, bài hát Dạ cổ Hoài Lang, bài hát Lý Ngựa Ô, kịch ngắn Kẻ trộm đêm giao thừa, múa Chăm, bài hát tân cổ Tình yêu trên dòng sông Quan họ và múa Sáo. Chương trình diễn như bình thường nên đối tượng khách trong nước vẫn xem như trước đây. Các nghệ sỹ sẽ biểu diễn bằng tiếng Việt và khán giả nước ngoài sẽ được nghe bản dịch tiếng Anh thông qua tai nghe đã được đặt sẵn tại ghế ngồi.

Với tiết mục kịch ngắn sẽ dịch trực tiếp theo từng lời thoại của diễn viên nhưng với các tiết mục hát sẽ có bản dịch giới thiệu sơ lược về nội dung. Với bản “Dạ cổ hoài lang”, sẽ có bản dịch nhằm thể hiện lịch sử của bài ca, sự tồn tại cũng như sức sống bền bỉ của bản ca có tuổi đời 90 năm này.

“Dạ cổ hoài lang” đóng vai trò quan trọng với sự hình thành, phát triển phong trào đờn ca tài tử Nam bộ; làm phong phú thêm các điệu thức của nghệ thuật sân khấu cải lương, góp phần tạo ra những giai điệu mới cho tân nhạc Việt Nam. Thông qua đó, bạn bè quốc tế sẽ hiểu thêm về nghệ thuật, sân khấu của Việt Nam.

Sau những buổi biểu diễn thử nghiệm, nhà hát luôn có phiếu, hoặc hỏi trực tiếp những khán giả và sự phản hồi là: “lạ” và “thích thú”.

Song hành việc giữ được đặc trưng của loại hình nghệ thuật cải lương, nhà hát còn có sự tìm tòi, sáng tạo mới về phương pháp nghệ thuật, hình thực thể hiện. Những chương trình thử nghiệm, những dự án mới như đợt “sách hạch” để tạo nên những bữa tiệc nghệ thuật đầy thăng hoa. Và những phản hồi của khán giả rất hữu ích để nhà hát cải luơng Hà Nội cũng như những nhà hát khác tìm được một hướng đi mới phát triển nghệ thuật cải lương trong thời đại @.

Thùy Dương

“Làm mới” cho nghệ thuật cải lương

Văn hoá » Giải trí

Thứ Tư, 24/07/2013 01:03 (Báotintức.vn)

Những ngày gần đây, NSƯT Nguyễn Quang Hùng, Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội đã trở thành tâm điểm của công luận, khi anh đưa nghệ thuật cải lương kết hợp với điện ảnh để “làm mới” khâu chuyển cảnh trong vở diễn “Yêu là thoát tội”. Việc “kết duyên” giữa sân khấu và điện ảnh đầy mới mẻ này đã góp phần đưa nghệ thuật cải lương đến gần hơn với thế hệ khán giả trẻ.

Những đoạn phim điện ảnh được dàn dựng công phu, chạy trong khi chuyển cảnh góp phần tạo nên diện mạo mới cho Cải lương.

Sự kết hợp giữa sân khấu và điện ảnh không phải là điều mới mẻ, nhưng việc dùng kỹ thuật điện ảnh để “lấp đầy” khoảng trống trong cảm nhận khán giả khi thay cảnh lại là một sáng tạo có tính khai phá.
Đã thành công thức mặc định, sân khấu Việt Nam từ xưa đến nay cứ hết màn đổi cảnh là tắt đèn, là những “lục đục” rất vất vả của công nhân hậu đài với đòi hỏi phải thật nhanh, thật chính xác trong “bóng tối”. Trong điều kiện sân khấu xưa với trang thiết bị còn quá thô sơ, không có máy lạnh, cảnh trí, bục bệ còn nhiều, thì việc thay cảnh nhiều khi là “ác mộng” đối với tập thể cán bộ, công nhân viên của đơn vị. Bóng tối giúp che đi những gì… không được “thẩm mỹ” cho lắm, nhưng đôi khi xảy ra “sự cố” làm mất đi những xúc cảm đẹp đẽ trong công chúng. Chẳng hạn, để cho công việc nhanh gọn, nhiều diễn viên trong vai ông hoàng, bà chúa cũng xắn quần, vén áo, toát mồ hôi để bưng bê đồ đạc, vận chuyển cảnh trí… Nếu không may một ánh đèn soi vào, công chúng bỗng mất đi xúc cảm khi nhìn thấy ông vua đầy quyền lực, hay một bà hoàng kiêu sa, một công chúa rực rỡ khuê các… đang khăn áo xộc xệch, khiêng vác nhọc nhằn.
Gắn bỏ cả đời với ảnh đèn sân khấu, NSƯT Trần Quang Hùng lâu nay đã có nhiều ý tưởng thử nghiệm. Anh cũng lâm vào sự bế tắc khi với sàn diễn hạn hẹp, nhưng lại mơ ước để có thể diễn tả cái vô tận, khoáng hoạt, bao la của hiện thực cuộc sống trên sàn diễn vài chục mét vuông. Anh tìm tòi học hỏi bạn nghề khi họ đưa điện ảnh tích hợp vào sân khấu. Anh cũng đã thử nghiệm để đưa những âm thanh sống động, rất thực vào cảnh diễn… Những trăn trở đó đã đưa anh tới với việc thử nghiệm ngày hôm nay. Sự trình diễn của tập thể nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Hà Nội trong đêm diễn báo cáo qua vở cải lương “Yêu là thoát tội”, thử nghiệm này đã khiến vở diễn có một diện mạo mới mẻ trong con mắt đông đảo khán giả yêu thích cải lương.
“Yêu là thoát tội” vẫn giữ cách dàn dựng, lối diễn xuất và diễn tiến sân khấu (duy chỉ có những thay đổi để thêm phần khắc họa tâm địa độc ác, xấu xa của hoàng hậu) nhưng đã có thêm 6 phân cảnh điện ảnh được trình chiếu. Mỗi lần chuyển cảnh, màn hình từ từ chạy xuống với những đoạn phim được đầu tư khá công phu. Bởi vậy, với khán giả, những đoạn phim đã có hiệu quả tốt, gắn liền và trở thành một phần của vở cải lương. Sự hỗ trợ của các yếu tố điện ảnh như tiếng động: Tiếng đàn, tiếng gió, tiếng lá bay, tiếng vó ngựa, tiếng nước chảy… và các hình ảnh nội ngoại thất của lớp, cảnh diễn sắp tới, sự liền lạc giữa cảnh diễn thể hiện trên màn hình và cảnh diễn thực trên sân khấu… đã đem lại cảm giác liên tục, trong thưởng thức vở diễn của khán giả. Thêm nữa, việc kỹ thuật điện ảnh tham gia vào tác phẩm sân khấu đã gây được hiệu ứng “hiện đại” rõ nét cho lớp khán giả trẻ, kéo họ gần hơn tới sàn diễn của sân khấu kịch hát dân tộc vốn luôn bị họ cho là lạc hậu, không có gì mới.
Vẫn còn những băn khoăn của giới nghề về thử nghiệm này liệu có làm mất đi cái “e” (bản sắc riêng) của cải lương, mất đi hiệu quả của những thủ pháp “cách điệu, ước lệ” của sân khấu kịch hát dân tộc nói chung, cải lương nói riêng. Hay đôi chỗ, hiệu ứng âm thanh sống động chưa thật khớp, chưa đạt tới độ mỹ cảm như khi rót rượu, cốc thì nhỏ, nhưng tiếng động dài và quá rõ… Nhưng tất cả những tiểu tiết đó không thể phủ nhận sự cố gắng làm mới và những hiệu quả đáng kể của đêm diễn. Mong sao ngày càng có những thử nghiệm để sân khấu luôn sống động và mới mẻ trong tiếp nhận của đông đảo công chúng yêu mến nền nghệ thuật đậm chất văn hóa dân tộc này.
Cao Ngọc

Đưa điện ảnh vào sân khấu: Cải lương vẫn nguyên vẹn?

Báo Hà Nội mới Cuối tuần

          Thay vì đèn đóm bỗng tắt ngúm, phông màn kéo xuống và nhân viên hậu đài chạy lăng quăng trên sân khấu để thay cảnh, khâu chuyển cảnh của sân khấu cải lương sẽ được thay bằng những thước phim điện ảnh. Ý tưởng này vừa được đạo diễn, NSƯT Trần Quang Hùng thể nghiệm trong vở cải lương “Yêu là thoát tội”.

Một phân cảnh của vở “Yêu là thoát tội” được trình chiếu trong lúc thay cảnh.

“Gặp” điện ảnh trong cải lương

“Yêu là thoát tội” là vở cải lương đã nổi tiếng của Nhà hát Cải lương Hà Nội. Dùng một tựa đề hiện đại và có phần khó đoán, vở cải lương “Yêu là thoát tội” thể hiện một cách nhìn mới về vụ án Lệ Chi Viên, sự kiện dẫn tới việc tru di ba họ danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi – vốn là một đại thần dưới triều Lê Sơ – một bi kịch thê thảm bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Không nhằm tìm kiếm một lời giải đáp cho vụ án lịch sử, câu chuyện dưới góc nhìn của tác giả kịch bản Lê Chí Trung và đạo diễn Trần Quang Hùng xoay quanh những cung bậc của “yêu” và “hận” để đồng điệu với nỗi niềm của người xưa ở góc độ “con người” nhất, nhân bản nhất. Trở lại sàn diễn vào tháng 7 này trong “phiên bản” mới, vở diễn khiến người xem bất ngờ bởi nhiều ý tưởng đổi mới. Đây có lẽ là vở cải lương đầu tiên được sử dụng thêm sự hỗ trợ của các yếu tố điện ảnh: tiếng động hỗ trợ cho các tình huống biểu diễn: tiếng đàn, tiếng gió, tiếng lá bay, tiếng vó ngựa, tiếng nước chảy… và các hình ảnh nội ngoại thất của lớp, cảnh diễn sắp tới, làm cho vở diễn được liên tục không bị cảm giác chờ đợi khó chịu về tâm lý khi chạy cảnh, thay đổi trang trí…

Đạo diễn, NSƯT Trần Quang Hùng, tác giả của dự án chia sẻ: Khán giả của sân khấu thay đổi từng ngày, bản thân các vở diễn cũng đã thay đổi rất nhiều nhưng công tác chuyển cảnh còn rất ấu trĩ, không khác gì 40 năm trước khi tôi bắt đầu vào nghề. Những phút tắt đèn giữa khi vở diễn đang hồi căng thẳng gây khá nhiều phản cảm, gián đoạn trong tiếp nhận của công chúng. Nhiều ấn tượng về cái thật, cái đẹp… đang được cảm nhận bỗng chốc bị xóa nhòa vì màn hạ, đèn tắt để chuyển cảnh. Rồi việc chuyển cảnh trong bóng tối với những nhân viên hậu đài, phụ thêm là các diễn viên trong quần áo trang phục lộn xộn, với cách làm việc còn chưa khoa học ở hầu hết các đơn vị sân khấu như hiện nay… dễ dẫn tới những rối loạn, nhầm lẫn, thậm chí gây ra những lỗi lớn về nghệ thuật, ảnh hưởng tới hiệu quả đêm diễn. Việc đưa nghệ thuật điện ảnh vào xử lý hình ảnh, âm thanh ở những phút thay cảnh kéo người xem tập trung tối đa cho cảnh diễn tiếp theo. Và rất nhiều cảnh diễn vì hạn chế của sàn diễn không thể diễn tả được sẽ được thể hiện trực tiếp trên màn hình, thông qua những kỹ xảo rất nghệ thuật của điện ảnh. Hiệu quả dễ thấy là sự liên tục không bị ngắt quãng trong tiếp nhận của khán giả, là một không khí nghệ thuật tràn đầy, không có chỗ cho những sự phân tán như việc thay cảnh trước đây.

Có làm… “mất chất”?

Để thực hiện được những clip thay thế cho phần chuyển cảnh, đạo diễn Trần Quang Hùng cho biết, anh cùng các thành viên nhà hát đã phải đi tìm những nơi có ngoại cảnh phù hợp với vở diễn, dàn dựng nội dung clip sao cho gắn liền với vở. Phần tiếng động, anh nhờ đến Hãng phim truyện Việt Nam. Nhưng ngay từ cái kỳ công đổi mới ấy của nhà hát đã làm nẩy sinh một câu hỏi: Liệu tính tả thực của điện ảnh có làm mất đi tính ước lệ, cách điệu của sân khấu?

Trả lời cho lo ngại này, nghệ sĩ Quang Hùng cho biết: với công chúng hôm nay, những cái có tính ước lệ, cách điệu quá sẽ khó hấp dẫn người xem. Việc đổi mới không làm “mất chất” cải lương, mà chỉ khắc phục những nhược điểm của việc chuyển cảnh, làm cho sân khấu thêm sống động. Đồng thời sẽ “cởi trói” phần nào cho những sáng tạo của đạo diễn, vốn trước nay bị bó gọn trong không gian sàn diễn.

Thực ra đưa nghệ thuật điện ảnh vào sân khấu không phải là việc mới mẻ nhưng việc thử nghiệm phương pháp áp dụng điện ảnh vào để mở rộng không gian cho sàn diễn, để thay cảnh là một cách làm mới. Ngay với sân khấu cải lương, từ trước tới nay, người ta cũng đã có nhiều cố gắng để đổi mới vở diễn. Cũng là sân khấu truyền thống, nhưng cải lương với đặc trưng “tuồng tích sánh văn minh” rất hợp với những đổi mới, cải tiến. Chúng ta cũng đã từng chứng kiến vở cải lương Kiều được đầu tư dàn dựng với số tiền lên tới cả tỷ đồng năm 2006, có kết hợp cải lương với các loại hình nghệ thuật khác như xiếc gây được ấn tượng nhất định với người xem. Hay như bản thân chương trình dịch cải lương sang tiếng Anh của Nhà hát Cải lương Hà Nội, lúc đầu được xem là “khó khả thi” đến nay cũng đã có được lượng khán giả thường xuyên.

Một ý tưởng mới, có thể làm hài lòng người này, chưa được lòng người kia, nhưng rõ ràng trong bối cảnh hiện nay, đó là một nỗ lực đáng trân trọng trong việc đi tìm công chúng cho sân khấu truyền thống. Để có đánh giá của riêng mình, khán giả hãy thử xem “Yêu là thoát tội” phiên bản mới!

Hà Trường

Cải lương Hà Nội thử nghiệm đưa nghệ thuật điện ảnh vào sân khấu

cailuongvietnam.com đăng bài:

14.07.2013 03:39

Nhà hát cải lương Hà Nội đang có những thử nghiệm mới bằng việc đưa nghệ thuật điện ảnh vào sân khấu cải lương và vở diễn Yêu là thoát tội là tác phẩm đầu tiên thử nghiệm hình thức mới này vừa ra mắt công chúng thủ đô trong hai đêm 9 và 10/7 vừa qua tại Rạp Hồng Hà.

Vở “Yêu là thoát tội” – kịch dã sử mang yếu tố Nghệ thuật cao

Theo đạo diễn NSƯT Trần Quang Hùng, giám đốc Nhà hát đồng thời cũng là người khởi xướng cho ý tưởng đưa nghệ thuật điện ảnh vào cải lương thì: Sân khấu nói chung và cải lương nói riêng luôn có những phần chuyển cảnh, những giây phút tắt đèn đôi khi khiến vở diễn bi gián đoạn, là giảm đi những cảm xúc của khán giả… Bằng sự hỗ trợ của các kỹ thuật điện ảnh như: hình ảnh ngoại cảnh, nội cảnh và câm thanh của tình huống sẽ mở rộng không gian sự việc, làm tăng tính hiệu quả tổng thể của vở diễn và xóa đi dấu ấn “bị cách quãng” của việc “chạy cảnh” từ màn trước sang màn sau của vở diễn. Bên cạnh đó, có những chi tiết, những cảnh diễn mà sân khấu không thể hiện được thì với sự hỗ trợ của kỹ xảo điện ảnh, nó sẽ được thể hiện trên màn hình. Tất cả những yếu đó sẽ giúp cho vở diễn được liền mạch, cảm xúc của khán giả không bị đứt quãng… và hơn tất cả là mang đến cho người xem những cảm nhận mới lạ về sân khấu.